Nazan BekiroÄŸlu

Nun Masalları

Nazan BekiroÄŸlu’nun hikayelerinin Dergah’ta yayınlandığı dönemlerde itiraf etmeliyim ki biraz sabırsızlık biraz da kızgınlıkla sitem ettiÄŸimi hatırlıyorum. Çünkü, editörün tercihi mi, yoksa yazardan mı kaynaklandığını bilemediÄŸim fasılalar beni rahatsız ederdi. Sadece hikayeleri deÄŸil inceleme ve deÄŸerlendirme yazılarında da aynı ketumluÄŸu gösteriyordu yazar. Daha sonra öğrendiÄŸim kadarıyla Nazan BekiroÄŸlu öyle sık sık yazı yazan biri deÄŸilmiÅŸ. (Gerçi daha sonra Yeni Ufuk ve Zaman gazetelerinde haftalık köşe yazmaya baÅŸladı ya!) Anlaşılan o ki bu fasılaların sebebi yazardan kaynaklanıyormuÅŸ. Belki bu sitemkarlığımızın bir sebebi de BekiroÄŸlu’nun hikayelerinin bir sarmal gibi ucu açık bir geleceÄŸe doÄŸru sarkarken, geçmiÅŸ sayılara da atıflar ve ilintiler yapan bir çeÅŸit “arkası yarın” gibi algılamamdı kuÅŸkusuz. Yayın periyodu göz önüne alındığında bu tür yazıların bütünlüğünün okuyucu zihninde kurulması biraz zahmet isteyen bir iÅŸ olsa gerek. O yüzden Nazan BekiroÄŸlu imzasını taşıyan bir hikaye kitabını daha ilk hikayelerini okurken beklemeye baÅŸlamıştım. Ve Dergah yayınları nihayet bu hikayeleri iki kapak arasında toparladı. BekiroÄŸiu kitabını dört bölüme ayırmış. Ä°lk bölüm öykü, mekan ve kahramanlarıyla bir bütünü oluÅŸturan dört farklı hikayeden oluÅŸan “Hattat ve PadiÅŸah” ismini taşıyor. Ä°kinci bölüm de aynı ÅŸekilde birbiriyle ilintili bir çeÅŸit nehir roman özelliÄŸi taşıyan yine dört hikayeden oluÅŸan “Genç mezarlık bekçisi, genç kalfa ve son padiÅŸah” ismini taşıyor. Üçüncü bölüm olarak ise “Son bölüm” adı altında bölümlendirilmiÅŸ. “DiÄŸerleri” baÅŸlığı altında üç hikaye yer alıyor. Bundan sonraki tek hikaye ise tek bölüm halinde Nigar Hanım’a adanmış: “Ve Nigar Hanım, Sevgili” baÅŸlığını taşıyor.

Sondan baÅŸlayalım. Nazan BekiroÄŸlu bir akademisyen ve Åžair Nigar Hanım üzerine yakın zamanlarda bir inceleme yayımladı. Muhtemel ki yazar Nigar Hanım’ı konu edindiÄŸi hikayesini yazarken yoÄŸun bir ÅŸekilde Nigar Hanım ve dönemine iliÅŸkin bir araÅŸtırma içindeydi. Ve, Nigar Hanım’ın eserlerini, dönemini ve hayatını inceledikçe kendisi ve konusu arasında yakaladığı duygusal iliÅŸkisini bir hikaye konusuna dönüştürerek edebî metinler ve yazı süreçleri arasında bir geçiÅŸkenlikle farklı bir metine, bir hikaye metnine dönüştürmüş. Zaten BekiroÄŸlu’nun bütün hikayelerinden pek çok ortak temalar çıkarmak mümkünse de bence yapılabilecek en güçlü tema tesbiti ‘yazmak’ olacaktır. Çünkü BekiroÄŸlu’nun bütün hikayelerinde kahramanları ‘yazı’ ile sorunları olan kiÅŸiler. Anlaşılan o ki, BekiroÄŸlu kendi yazı sürecini kahramanları ve kurgusal dünyadaki olaylarla sorguluyor, irdeliyor. Bu sorgulama ortaya ilginç hikaye metinleriyle çıkıyor. BekiroÄŸlu’nun hikayelerini bu sınıflama içine sokamama zorluÄŸu da buradan kaynaklanıyor zaten. Zaman kaymaları, yazar ve kahramanlar arasındaki diyaloglar, yazarın hikayenin içinde birden belirmesi ve sonra kaybolması, zaman zaman kahramanının serüveninin yazarın serüvenine dönüşmesi vs. Klasik hikaye kurgusu deÄŸil bunlar. Peki bu hikayelere modern demek mümkün mü? O ne demekse! Daha çok masalsılık, düşsellik ve ÅŸiir tadı var bunlarda. Masalların irreel dünyası, birbiriyle nedensellik bağıntısı kurulamayacak olaylar, kahramanların yaÅŸamlarının gerçeküstü bir serüvene dönüşmesi vs. bunlar BekiroÄŸlu’nun teknik tercihleri olarak beliriyor. Ve sınıflandırma zorunluluÄŸu da buradan kaynaklanıyor. Ne gam! Ayrıca dil ve üslup olarak da ‘eski’yi anıştırıyor BekiroÄŸlu’nun dili. Bolca kullandığı Osmanlıca tabirler, zaten kurduÄŸu hikaye dünyasının Osmanlı’nın saray ve kenar mahallelerinde geçiyor olmasından kaynaklanan döneme ait betimlemeler, zorunlu olarak yer alıyor hikayelerde. Buna karşılık BekiroÄŸlu hattat, mezarlık bekçisi, nakkaÅŸ gibi kahramanlarında bence kendi yazı serüvenini, bir açıdan varoluÅŸunun anlamını irdeliyor. Bu hikayeler dış dünyanın gözlemlenmesiyle oluÅŸturulmuÅŸ ve bunun bire bir hikaye kurgusuna aktarıldığı türden hikayeler deÄŸil. GeniÅŸ bir hayal dünyasında danseden metaforlardan oluÅŸan bugünden geçmiÅŸe doÄŸru bir bakış sanki. Belki de bu metinleri tek tek inceleyip onların anlam derinliklerinde gezinmek daha faydalı olacak. AÅŸk bahsi bu, uzar gider… BekiroÄŸlu’nun bir türlü bitiremediÄŸi, kahramanlarına söz geçiremediÄŸi hikayelerinde olduÄŸu gibi..